Search in Google

Tuesday, November 19, 2019

भविष्यातले तंत्रज्ञान - भाग २

आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्समुळे शिक्षण क्षेत्रात आमूलाग्र बदल होत आहेत. शिकण्यास असमर्थ असलेल्या विद्यार्थ्यांना अधिक प्रगत मजकूर शिकण्यात बर्‍याच वेळा त्रास होतो. काही अवघड संकल्पना समजून घेण्यास विध्यार्थ्यांना अडचणी येतात, शास्त्रज्ञ आणि संशोधक कृत्रिम बुद्धिमत्ता तयार करीत आहेत ज्यामुळे हे कठोर मजकूर अधिक समजण्यायोग्य बनू शकेल.   शिक्षणासह किंवा अपंग असलेल्या विद्यार्थ्यांसह इतर शैक्षणिक कल्पनांना  चांगल्या प्रकारे संबंध जोडण्याचा आणि त्यास गुंतविण्याचा अभ्यासक्रम सोपा करून सांगण्याचा हा एक चांगला मार्ग होऊ शकतो.

शिक्षकांना अधिक प्रभावी चाचणी घेण्यास मदत करण्यासाठी नवीन कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली विकसित केल्या जात आहेत ज्यामुळे यापैकी बर्‍याचदा लपलेल्या परिस्थितीही आपल्यासमोर येऊ शकतात. ज्यामध्ये विद्यार्थ्यांची योग्य ओळख पटल्यास, शिक्षणासाठी असमर्थ अथवा मतिमंद विद्यार्थी असतील तर शिक्षक तेही ओळखू शकतात.  शिकण्यास असमर्थता असलेल्या विद्यार्थ्यांना शिकवण्यातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे सातत्याने त्यांचा अभिप्राय प्रदान करण्यात असमर्थता. मोठ्या वर्गामध्ये, मूठभर विद्यार्थ्यांना मदत करण्यासाठी शिक्षणाचा वेग कमी करणे हे एक आव्हान असू शकते. कृत्रिम बुद्धिमत्ता वेगाने विकसित होत असल्यास, विद्यार्थी त्यांच्या स्वत: च्या कामगिरीशी थेट संबंधित अधिक विश्वासात्मक अभिप्राय प्राप्त करू शकतात. विद्यार्थी एखाद्या संकल्पनेवर प्रभुत्व मिळवेपर्यंत यंत्रणा पुढे सरकनारच नाही आणि आवश्यकतेनुसार त्यांच्या स्वत: च्या गतीने शिकण्याची परवानगी अनुमती विद्यार्थ्यांना मिळू शकते.

शिक्षण क्षेत्रात आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्सच्या आगमनाने, शिक्षकांना विद्यार्थ्यांच्या कमकुवतपणा ओळखण्यात मदत करणार्‍या विविध प्रकारच्या डेटावर पूर्वीपेक्षा जास्त वापर होऊ शकतो. हा डेटा अशी क्षेत्रे पकडू शकतो जिथे अध्यापन प्रभावी नाही किंवा बहुतेक विद्यार्थी संघर्ष करीत असलेले अवघड विषय आहेत. 

सध्याच्या  विद्यार्थ्यांमध्ये कुठेही, कधीही शिकण्याची क्षमता आहे. याचा अर्थ असा आहे की एखाद्या विद्यार्थ्याला वैयक्तिक किंवा इतर कोणत्याही कारणास्तव आपला अभ्यासक्रम बुडाल्यास, ते आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्स शिक्षण सॉफ्टवेअरद्वारे ते सहज शिकू शकतात. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी किंवा शिक्षण आर्थिकदृष्ट्या प्रवेशयोग्य नसले किंवा परवडणारे नसले तरीही, विद्यार्थी उच्च शिक्षणाद्वारे जगातील कोठूनही शिकण्याची क्षमता देखील आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्समध्ये आहे, याचा अवलंब भविष्यात वाढणार आहे .

शिक्षण क्षेत्रात झालेला हा बदल विलक्षण असेल. याद्वारे अनेक चांगले विद्यार्थी पुढे येतील. कृत्रिम शिक्षणाच्या मदतीने आपण विद्यार्थ्यांचे आणि शिक्षकांचे दोघांचे जीवन सोपे बनवू शकेल. कृत्रिम शिक्षण प्रत्येक विद्यार्थ्याला दर्जेदार शिक्षण घेण्याची संधी देईल आणि शिक्षणास आणखी मजबूत करेल.  




Monday, November 18, 2019

भविष्यातले तंत्रज्ञान - भाग १

 कोणताही देश भविष्यातही आपल्या संरक्षण दलात  उत्कृष्ठ दर्जाच्या तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवत आपली ताकद त्यावरच ठरणार आहे. पक्षाच्या रुपात हेरगिरी करणारे ड्रोन, इतर अचूक आणि बेधक मारा करणारे मिसाईल्स, रोबोटिक्स अशा आजच्या तंत्रज्ञानामध्ये बदलणाऱ्या दिवसाप्रमाणे यामध्येही बदल होत जाणार आहे. भविष्यातले ड्रोनसुद्धा खूप ताकतीचे असतील, युद्धकाळात कोणताही देश याची संख्याही जास्त ठेवील, पक्ष्यांच्या थव्याप्रमाणे हे शत्रुराष्ट्रावर तुटून पडतील. सैन्यादालामध्ये मणूष्यबळ नसून रोबोट काम करतील, युध्द करतील.

मोठमोठ्या हॉटेलमध्ये ग्राहकांना वेटरऐवजी रोबोट अन्नसेवा पोहच करतील. जपानसारख्या देशातील काही शाळांमध्ये मुलांची हजेरी घेण्यासाठी आजही 'आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्स'सारख्या तंत्रज्ञानाचा वापर होत आहे, यासाठी  उपकरणामध्ये विद्यार्थ्यांचा चेहरा ओळखण्याची अंमलबजावणी करण्यात आलेली असते.  एवढेच नव्हे तर लॉन्ड्रीत कपड्याच्या घड्या करण्यापासून खेळांमध्ये मुलांबरोबर बास्केटबॉल, क्रिकेट, फुटबॉल यांसारखे मैदानी खेळ खेळण्यासाठी रोबोट असतील यात दुमत नाही.

संरक्षण दल , वैद्यकीय, हॉटेल मॅनेजमेंट, क्रीडा  अशा अनेक क्षेत्रात 'आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्स'सारख्या तंत्रज्ञानामुळे आजच्या कामाचा चेहरामोहरा बदलणार आहे. चीनमध्ये  काही दिवसापूर्वी पार पडलेल्या ब्रेन-ट्युमरच्या ऑपरेशनच्या चाचणीत मनुष्य डॉक्टरांच्यापेक्षा रोबोट डॉक्टरांची अचूकता जास्त होती.

आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्समुळे सुरक्षेसंबंधी आकडेवारी देखील उल्लेखनीय असणार आहे. अशाप्रकारे, २०२०पर्यंत जगभरातील वेगवेगळ्या शहरांमध्ये जवळपास १ अब्ज आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्सद्वारा समर्थित पाळत ठेवण्याचे कॅमेरे असणार आहेत. ऑनलाईन सुरक्षेबाबत AI टूल्सने अंदाजे ८६% वेगवेगळ्या सायबर हल्ल्यांना प्रतिबंधित करणे अपेक्षित आहे.

सध्याच्या डेटा विश्लेषणावरून असे कळते कि,
आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्सद्वारे प्राप्त अंतर्दृष्टी वापरणारे व्यवसाय आणि जगाची अर्थव्यवस्था अनेक पटींनी पुढे जाण्याचा अंदाज आहे.

आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्समुळे दैनंदीन जीवनात भेडसावणाऱ्या जगातल्या अनेक अडचणी दूर होणार आहेत, सेल्फ-ड्रिइविंग कारमुळे अपघात कमी होतील.  अपंग व्यक्तीचे जे ज्ञानेंद्रिय निकामी झालेले असेल त्याला पर्याय आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्स असेल. आपण कल्पनाही करू शकत नाही, असे बदल या तंत्रज्ञानाच्या क्रांतीत घडून येणार आहेत. तथापि, आज जे दिसत आहे की आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्स मुख्यत्वे संगणक विज्ञानच्या क्षमतांचा विस्तार करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे, त्यांची सीमा निश्चित करण्यासाठी नाही. परंतु खरा उद्देश असा नसून, वैज्ञानिकांसाठी पुढचे पाऊल म्हणजे सर्वच क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा अर्थात AIचा विस्तार करणे आहे. संशोधकांनामोरील एक महत्त्वाचे कार्य म्हणजे सध्या असलेल्या आर्टिफिशिअल इंटीलिजन्सचे दुष्परिणाम, असलेल्या अनेक अडचणी यावंर स्पष्ट सिद्धांताच्या सहाय्याने मात करणे, हे आहे.